کمتر از دو هفته به انتخابات مجلس دهم شورای اسلامی و مجلس پنجم خبرگان رهبری زمان باقی مانده است و در این میان از چند ماه گذشته، مردم منطقه اورامانات در بسیاری از محافل و حتی شبکه های اجتماعی به تحلیل و واکاوی انتخابات پیش‌رو پرداخته‌اند.

بررسی و تشریح وظایف نمایندگاه، از نگاه یحیی سهرابی و نبی محمدی؛ دو فعال سیاسی، اجتماعی و رسانه‌ای اورامانات

بررسی و تشریح وظایف نمایندگاه مجلس شورای اسلامی ایران، از نگاه یحیی سهرابی و نبی محمدی؛ دو فعال سیاسی، اجتماعی و رسانه‌ای اورامانات

وب‌گاه ده‌نگی بانه‌وره (دەنگی بانەوڕێ)، به گزارش خبرنگار کردپرس در جوانرود، امید احمدیان؛ براساس قانون انتخاب نماینده، بی‌واسطه توسط خود مردم صورت می‌گیرد و این رأی مردم است که تعین‌کننده می‌باشد. فرستادن نماینده به مجلس وظیفه خطیری است که بر عهده آحاد مردم است تا نماینده‌ای را به مجلس بفرستند که پاکدست، مردمی، شجاع در اظهار نظر، دارای سوابق علمی و اجرایی، بی‌ادعا، معتقد به کار جمعی، فعال، دارای قدرت بیان و روابط عمومی بالا و… باشد؛ تا بتواند از حوزه انتخابیه خود در مجلس شورای اسلامی ایران دفاع کند.

آنچه در زیر می‌آید گفت‌وگویی است با آقای «نبی محمدی» فعال سیاسی، اجتماعی از روانسر و همچنین آقای «یحیی سهرابی» روزنامه‌نگار و فعال سیاسی، رسانه‌ای از جوانرود که به بررسی مسائل مرتبط با انتخابات مجلس و وظایف نمایندگی و بررسی شعارهای کاندیداهای حوزه‌ی اورامانات با واقعیت‌های قانونی پرداخته شده‌است.

کُردپرس: نمایندگان مجلس بر اساس قوانین چه وظایف و اختیاراتی دارند؟

نبی محمدی: وظایف و اختیارات یک نماینده در قانون را با یک سرچ ساده در گوگل میشود به راحتی دید. اما چیزی را که نمیشود یافت قدرتی فرا قانونیست که نمایندگان به دلیل جایگاهشان به آن دست پیدا کرده و با این قدرت قادرند قانون را عملا به مصادره خویش درآورند. یکی از ابزارهای  قدرت ساز برای یک نماینده مجلس حق سوال و استیضاح وزیران است. این حق به ظاهر ساده و قانونی چنان رانت و امکانی به نماینده میدهد که در امور اجرایی نیز دخالت کرده و مستقیم در عزل و نصبها و تصمیمات خورد و کلان اجرایی ورود نماید. با این اوصاف تشریح چند ماده قانونی در خصوص وظایف یک نماینده طبق قانون اساسی کشور بیشتر روخوانی قانون بوده و عملا این روزها کسی به محدودیت این اختیارات باور ندارد. اما در کل اگر بخواهیم وظایف یک نماینده را در چند کلمه خلاصه کنیم عبارت است از : قانون گزاری و نظارت بر اجرای قوانین مصوب به قوه های قضاییه و مجریه.

یکی از ابزارهای قدرت ساز برای یک نماینده، مجلس حق سوال و استیضاح وزیران است

یحیی سهرابی: وظایف نمایندگان مصرح در نص قانون اساسی، همانا قانون‌گذاری و نظارت بر اجرای قانون است. این دو مسئولیت گستره ی وسیعی از اختیارات را برروی یک نماینده می گشاید که درتمام حوزه ها ومقدرات اساسی کشور دخالت کند. آنجا که قانون مملکت اجرا نمی شود، یا بد اجرا می شود ویا اینکه خود قانون ایراد دارد ونیاز به اصلاح احساس می گردد، دست به کار شود. در عرصه سیاست داخلی وخارجی کشور هم آنچه تضمین کننده ی اراده واقعی مردم می گررد،نظارت بر اجرای سیاست هاست واینکه مردم بدانند سیاسیون مملکت چگونه مملکت داری می کنند و از چندوچون عملکرد سیاستمداران اطلاع داشته باشند. یک نماینده به وکالت از مردم و براساس قانون اساسی می تواند این بعد نظارتی را پررنگ سازد و فضایی ایجاد نماید که هیچ دولتمردی اجساس نکند حیات خلوت وحاشیه امنی برایش مهیاست وکسی نمی تواند برعملکردش نظارت کند.نمایندگان با بازخواست رئیس جمهور و هیات دولت و وزیران و پاسخگو نمودن آنها دربرابر افکار عمومی، به معنای واقعی اراده ی مردم برحوزه عمومی را تحقق می بخشند. اما مشکل آنجاست که امر نمایندگی از دو وظیفه ی خطیرش تهی وبی محتواگردد و عملا ناظر ومجری یکی شوند. دراین صورت است که فساد وتبانی و ناهنجاری ها فضای سیاسی کشور را آلوده خواهد کرد.

کُردپرس: شعارهای کاندیداها در دوره‌های گذشته انتخابات مجلس با وظایف نمایندگی همخوانی داشته است؟

نبی محمدی: متاسفانه ایام تبلیغات وضعیت به گونه ایست که کاندیداها برای جلب آرای توده ها از هر شعاری که فکر میکنند میتواند خوشایند مردم باشد و آنان را تحت تاثیر قرار دهد، برای چهره شدن و معرفی خویش استفاده میکنند. بی انکه برای لحظه ای شعارهایشان را با وظایف و حدود و اختیارات قانونی یک نماینده مجلس مطابقت دهند. در بسیاری از موارد شعارها و برنامه های ارائه شده توسط کاندیداها چنان فریبا و دهن پرکن است که بیشتر به آرزو و رویا شبیه است. شعارهایی مانند از بین بردن بیکاری- ایجاد شور و شوق در جوانان برای تشکیل خانواده و رفع فقر و محرومیت از منطقه با ایجاد کارخانه و بیمارستان و مبارزه با اعتیاد و..

طیف وسیعی از کاندیداها در دامان شعارهای پوپولیستی می غلطـند

یحیی سهرابی: معمولا شعارهای مطرح شده‌ی کاندیداهای مجلس، بسته به وابستگی به دوجریان عمده سیاسی کشور یعنی اصلاح طلبی واصولگرایی و همچنین مستقلین،باهم تفاوتهایی دارند.از سویی طیف وسیعی از کاندیداها برای جلب آراء بیشتر توده جامعه،بدون درنظر داشتن وظایف واختیارات تصریح شده در قانون اساسی،دردامان شعارهای پوپولیستی می غلطد و دراین میان کمتربه واقعیت ها اهتمام داده می شود.این عدم همخوانی میان شعارها و وطایف نمایندگی،در ادامه ی کار، وبال گردن نمایندگان می گردد و اغلب چون شعارها تبدیل به عمل نمی شوند، موجب بدبینی رای دهندگان و درنتیجه  ریزش و کاهش مقبولیت  آنان درمیان مردم حوزه انتخابیه شان می گردد.

 

کُردپرس: مردم در قبال نمایندگان و همچنین نمایندگان در مقابل مردم چه تکالیفی دارند؟

نبی محمدی: مردم وظیفه دارند با آگاهی انتخاب کنند و نه بر اساس احساس. و با این پیش فرض حتما باید به این مهم واقف شوند که نماینده منتخب انان وکیل مجلس قانون گزاری یک کشور است و نه فقط وکیل فرد فرد انان. رای دادن به یک نماینده نباید هیچ حق شخصی را برای رای دهنده ها و موکلان ایجاد کند طوریکه وقت و زمان نماینده را بعضا درگیر مشکلاتی کاملا شخصی و پیش پا افتاده نماید. از طرفی نماینده مجلس لازم است همچون عضویی از پارلمان خود را وقف کشورش و بهبود قوانین کند و وقت و زمان و قدرت و مسئولیتی که از جانب مردم به وی تفویض شده صرف رفع دغدغه های اساسی و ریشه ای مردم نماید و نه صرفا پیگیری های اداری و زمان بر اشخاص و نزدیکان و حلقه اول طرفداران و وابستگان.

مردم وظیفه دارند با آگاهی انتخاب کنند و نه بر اساس احساس

یحیی سهرابی: مهمترین کاری که مردم تا امروز از آن غفلت کرده اند،  نظارت برعملکرد نمایندگان است واینکه هرازگاهی نمایندگان درقبال افکار عمومی وسوالات مطرح شده جامعه پاسخگو شوند. قرار براین است نمایندگان  ناظر بر روندهای اجرایی موجود درکشور باشند و ازین طریق برروند شفاف سازی حوزه عمومی کمک کنند. اما این نظارت تنها زمانی امکان محقق شدن دارد که مردم هم بر عملکرد نمایندگان نظارت کنند و با پایان روز رای گیری، وظیفه ی خود را تمام شده قلمداد نکنند بلکه  نحوه ی رفتار و عملکرد نمایندگان را  به گونه ای پیگیری کنند که یک نماینده حاضر نشود مردمش را دور بزند و سرخود و براساس منافع شخصی و گروهی اش نمایندگی کند و مصالح عمومی شهروندان را فراموش سازد.این نظارت رای دهندگان بر نمایندگان درطول مدت چهارساله ی نمایندگی  و پاسخگویی مستمر ومتقابل نمایندگان به مردم، حلقه ی مفقوده ی نمایندگی در مملکت ماست که نیاز به بازنگری وبازسازی جدی دارد.

کُردپرس: انتظارات شهروندان از نمایندگان با وظایف نماینده هماهنگی دارد یا تقابل؟

نبی محمدی: متاسفانه تجربیات نه دوره گذشته نشان میدهد که نه مردم ذهنیت درست ومنطقیی از وظایف و اختیارات نماینده دارند و نه نماینده ها نسبت به وظایف قانونی خود پایبند و مقید اند. بنابراین پرواضح است که این عدم شناخت دقیق از سوی موکلان و وکیلان پس از مدتی موجبات بروز ناهماهنگی و نارضایتی متقابل را باعث شده و نماینده و مردم عملا به ضد هم تبدیل خواهند شد( این موضوع در حوزه هایی با بافت عشیره گرایی ملموس تر و مشهودتر است).

مردم و نماینده ها ذهنیت درست و منطقی از وظایف ها و اختیارات همدیگر ندارند و به آن پایبند نیستند

یحیی سهرابی: به سبب عدم فراهم بودن فضای  باز گفتگو و ضعف جامعه مدنی و ساختار فعالیت حزبی در کشور، مردم ما عملا از آگاهی مناسبی به نسبت وظایف نمایندگی برخوردار نیستند و نمی دانند یک نماینده با دو اسلحه ی قانونگذاری و نظارت، چه کارهای بزرگی را می تواند در پارلمان انجام دهد .اگر شهروندان ما درقالب احزاب سیاسی متشکل شوند و شناخت وآگاهی کافی از شرح وظایف و قابلیت های نمایندگی کسب کنند،دیگر جایی برای پیگیری خواسته های ناچیز وشخصی افراد وجود نخواهد داشت.در خلا چنین ساختارهایی، مردم از روی ناآگاهی و بی اطلاعی، انتظارات کلان واساسی شهروندان را به اموری شخصی وناچیز تنزل داده اندد  که  درطی این ادوار نه گانه مجلس شورای اسلامی ، آسیب های جدیی را متوجه جایگاه  مجلس و امر نمایندگی نموده است.

 

کُردپرس: یک نماینده توانمند و کارا چه ویژگیهایی دارد؟

نبی محمدی: *اصالت تحصیلات: من  به مدرک تحصیلی برای کرسی نمایندگی مجلس اعتقادی ندارم اما اصالت تحصیلات را مهم می دانم. منظورم از “اصالت تحصیلات” این است که کاندید من  یاید از هوش و استعداد تحصیلی برخوردار باشد، مدارج دانشگاهی را بدون تبصره و رانت و سهمیه طی کرده باشد، اهل مطالعه باشد، جایگاه علم و عالمان را بداند و ترجیحا در دانشگاههای اصیل و معتبر تحصیل کرده باشد. *حسن شهرت و سابقه:  همه ی کاندیداها وعده  دادن را خوب بلدند. برای انکه بدانم کاندید من به وعده هایش وفادار می ماند یا نه، پس به سابقه او نگاه می کنم. یعنی : کاندید من نباید بدنام نباشد. در ذهن  و خاطر مردم نباید  از او به  زشتی یاد کنند. اهل دغلکاری و خلف وعده نباشد. حریم خانواده را پاس بدارد و در سمت های قبلی خود از حسن شه رت برخوردار باشد.

 “چهار سال نمایندگی فرصت و موقعیت کمی برای یک نماینده نیست که به مردم خدمت کنند

یحیی سهرابی: برخورداری از دانش،بینش ومهارت سیاسی از اهم شاخصهای لازم برای یک نماینده است. نباید فراموش کرد کم نبوده اند نمایندگانی که به سبب برخوردار نبودن از چنین شاخصهای اساسی، مردم حوزه انتخابیه شان را از خدمات دهی وبرخورداری از نماینده ای کاردان و حرفه ای،محروم کرده اند که درنوع خودش فرصت سوزی بزرگی به شمارمی آید واین امر درنهایت منجربه سرخوردگی از نمایندگان درمیان شهروندان می گردد.۴سال نمایندگی فرصت و موقعیت کمی برای یک نماینده نیست که به مردم خدمت کند.اما  عدم داشتن تحلیل وشناخت صحیح از فضای سیاسی، اجتماعی وفرهنگی کشور، جناح بندی های سیاسی،فضای حاکم بر مجلس وترکیب نمایندگان، وضعیت اقتصاد و توسعه ی کشور و حوزه انتخابیه، امور دیپلماتیک و سیاست خارجی، وضعیت آموزشی و امور بهداشت ودرمان، منجر به این خواهد شد یک نماینده   عملاکارآیی اش را ازدست دهد که درنوع خودش فاجعه ی بزرگی است.نحوه ی تعامل یک نماینده با فراکسیون های مختلف داخل مجلس و کیفیت رابطه با دیگر نمایندگان، شیوه ی تعامل با وزرای کابینه ی دولت و اینکه حرفش درمجلس و در وزارتخانه ها چقدر خریدار دارد، همه به میزان برخورداری ویا عدم برخورداری یک نماینده از شاخضهای صلاحیت نمایندگی بستگی دارد.شاخضهای لازم برای یک نماینده بسیارند اما برخورداری از قوه ی تحلیل سیاسی، بینش و هویت وشناسنامه سیاسی شفاف و همچنین مهارتهای لازم برای یک نماینده وسیاستمدار را می توتن از حیاتی ترین شاخصها قلمداد نمود.

کُردپرس: نمایندگان شهرهای کوچک می توانند در قالب جریانهای سیاسی بهتر عمل کنند یا اگر مستقل باشند؟

نبی محمدی: بنظر من در سیاست چیزی بنام جریان و یا تفکر مستقل وجود ندارد. بهرحال دو جریان شناخته شده در این کشور عرصه سیاست را در اختیار دارند و اغلب تصمیمات و قوانین از دل همین جریانات بیرون میاید و در بطن جامعه به قانون تبدیل شده و عملیاتی میگردد. یک کاندیدا اگر خود را از این دو جریان چپ و راست و یا به تعبیر جدید اصول گرا- اصلاح طلب ؛ کنار بکشد نمیتواند از قدرت و ثروت ملی سهمی بخواهد زیرا که اساسا در فراکسیون قدرتمندی که توان لابی داشته باشد حضور ندارد. بدیهی است که از نظر من نماینده موفق کسیست که به جریانی که حامی تفکرات دولت است بیشتر وفادار باشد تا در مجلس نقش یک اقلیت بی طرف و مستقل را بازی کند.

اصلاح طلبان، دارای ظرفیت هایی هستند که کُردها بهتر می توانند با آنان تعامل داشته باشند

یحیی سهرابی: جناح بندیهای سیاسی در ایران واقعیتی انکارناپذیراست که فضای سیاسی کشور را به دو اردوگاه اصولگرایی واصلاح ظلبی تقسیم بندی نموده است که هرکدام دارای گفتمان و ادبیات مختص به خوداند. اصولگرایان معمولا بانگاهی محافظه کارانه به تحولات داخلی وخارجی می نگرند و خواهان وضع موجود اند لذا تا امروز نتوانسته اند گوش شنوایی برای مطالبات سیاسی،فرهنگی،مذهبی،اجتماعی واقتصادی ما کوردها داشته باشند و اگر خواهان این اند رای وجایگاهی درمیان شهروندان کناطق کوردنشین پیداکنند،لاجرم باید در رویکرد و عملکرد خود به نسبت کوردها تجدیدنظرکنند.اصلاح طلبان براساس شعار ایران برای تمام ایرانیان و اعتراض شان به وضع موجود دارای ظرفیت هایی هستند که کوردها بهتر می توانند با آنان تعامل داشته باشند وبه نقاط اشتراک  لازم باهم دست یابند. طرح منشور حقوق شهروندی از سوی اصلاح ظلبان خودبه خود ما را بسوی این جریان عمده سیاسی متمایل می کند اما درعین حال نباید از نتیجه ی این گرایش وپیامدهای مثبت ومنفی آن نیز غافل بود.پیگیری جدی  مطالبات توسط  نمایندگان آنان درمجلس فضای تازه ای را خلق می کند که بتوان درعین مشخص بودن هویت وشناسنامه  سیاسی شان، از تمام ظرفیت های اصولگرایی واصلاح طلبی به مصلحت حوزه انتخابیه خویش بهرو برداری کنند و فعالیت های نمایندگی خود را در یک جریان سیاسی صرف محدود نسازند.

 

کُردپرس: نمایندگان شهرهای کوچک باید محلی بی اندیشند و عمل کنند یا ملی بی اندیشتند و عملی کنند؟

نبی محمدی: نماینده حوزه های کوچک و خصوصا محروم و دور از مرکز باید تعادلی مناسب با حوزه انتخابی اش و موضوعات کلان ملی ایجاد نماید. بدون شک نماینده ای که دغدغه های ملی داشته باشد ، از چشم متولیان امور در راس مجلس و حاکمیت این فداکاری و درایت پنهان نخواهد ماند و از همین رهگذر و با این اعتمادسازی قادر است برای مردم منطقه خویش امتیازات فراوانی دشت نماید. نماینده ملی دید و وسعت نگاهش به فضایا گسترده تر خواهد بود و لذا در پرتو همین جهان بینی سیاسی میتواند همچون یک فرد موثر و دارای موقعیت ملی جزئی از حلقه اول قدرت باشد و ازین رهگذر قدرت اعمال نظراتش در حوزه منطقه ای نیز بیشتر است.

نماینده ملی، دید و وسعت نگاهش به فضایا گسترده تر خواهد بود

یحیی سهرابی: نمایندگان مجلس به ویژه درمناطق کوردنشین نمی توانند  به نسبت تحولات جهانی،منطقه ای،کشوری و محلی بی توجه باشند زیرا امروز مناسبات بین المللی بگونه ایست که هر رویدادی درهرنقطه ای از جهان لاجرم برسایر نقاط اثرگذار خواهد بود.براین اساس جهانی اندیشیدن و بومی عمل کردن نشان از درایت و تدبیر یک نماینده وسیاستمدار است.این ایده در توسعه ی پایدار بیشتر نمود پیدا می کند و هر کشور بنابر واقعیتهای موجود بومی ومحلی اش می تواند شاخصهای جهانی وفراگیر توسعه پایدار را با ارائه ی نسخه ی بومی شده اش درخود عملیاتی نماید.ازسویی ضرورت دارد یک نماینده کورد همواره با یک نگاه توسعه گرایانه دراندیشه ی جبران عقب ماندگی های مناطق کوردنشین به نسبت دیگر مناطق واستانهای بیشتر برخورددارباشد.

 

کُردپرس: نطق های نمایندگان، تذکرات و سئوالات نمایندگان باید در حول و حوش مسائل حوزه انتخابیه آنها باشد یا ملی و کلان؟

نبی محمدی: طبیعتا این موضوع نسبت مستقیم با سطح سواد و بینش و آگاهی نماینده دارد. اگر نماینده ای دارای تحلیل و فکر و باور سیاسی باشد و با علم سیاست آشنا باشد، بهتر است و حتما لازم است در تمام مسائل منطقه ای و کلان منطقه ای و جهانی و داخلی دارای موضع و دیدگاه منحصر بفرد باشد و در چارچوب وظایف نمایندگی اش اعلام موضع و نظر نماید و از تریبون مجلس و تریبون رسانه ها برای ابراز نظراتش استفاده کند. همانگونه که قبلا عرض شد نماینده مجلس باید رسانه ها را همواره متوجه خود کند و انها را دنبال خود بکشد. یک نماینده خوب با سخنرانی ها و تحلیل ها و مصاحبه های جذاب و تازه و متفاوت خویش در واقع دارای وزن و اعتبار مشخص در بین اهالی سیاست و اصحاب قدرت و نیز رسانه ها خواهد شد و بدیهی است این پتانسیل میتواند در مسیر توسعه حوزه انتخابی اش بکار گرفته شود.

نمایندگان لازم است در تمام مسائل منطقه ای و کلان داخلی و خارجی دارای موضع باشد

یحیی سهرابی: نماینده مناطق کوردنشین نمی تواند از تحولات امروز خاورمیانه غافل بماند و وضعیت کوردها در چهارکشور ایران،عراق،ترکیه وسوریه را رصد نکند زیرا هرگونه تحول ورخدادی درهرکدام ازاین چهارکشور،سرنوشت کوردها در بقیه کشورها تحت تاثیر قرار خواهد داد. براین اساس وقتی می خواهد نطقی را درمجلس ارائه دهد ضرورت اقتضا می کند نه تنها مسائل ریز ودرشت حوزه انتخابیه اش را درنظر داشته باشد،که مسائل جاری کشور،اوضاع منطقه ای و بین المللی را نیز درنظر گیرد. بنده معتقدم نماینده گان مناطق کوردنشین باید از توانمندترین وسیاسی ترین نمایندگان مجلس ایران باشند. با این نگاه و با درنظر گرفتن کلیه این متغیرات، می توان انتظار نطقهایی را داشت که شهروندان بی صبرانه مترصد شنیدن آن ازصحن علنی مجلس باشند.در واقع نطق نماینده ی مهاباد،کرمانشاه، سنندج و اورامانات، نه تنها در سطح کشور مخاطب خواهد داشت بلکه  هرجا شهروند کوردی باشد، می تواند مخاطب نطق آن نمایندگان باشد.براین اساس نطق یک نماینده را می توان کلکسیون توانمندی ها، ضعفها،وچالشهای اجتماعی وسیاسی یک ملت دانست.

مصاحبه از: امید احمدیان