چرا آتش‌سوزی در کوهستان شکار ممنوع «ناناویژه» دیر کنترل شد؟

آتش‌سوزی در کوهستان شکار ممنوع «ناناویژه» --- © ده‌نگی نوریاو

آتش‌سوزی در کوهستان شکار ممنوع «ناناویژه» — © ده‌نگی نوریاو

وب‌سایت خبری ده‌نگی بانه‌وره؛ نویسنده: دکتر برهان ولدبیگی  |  «ناناویژه» کوهی «سخت» اما «کم ارتفاع» (حدود ۱۵۰۰ متر از سطح دریا) در حد فاصل کوه‌های شاهو، دالانی و آتشگاه و مشرف بر رودخانه سیروان در محدوده شهرستان پاوه (حدودا ۳۰ کیلومتری شمال غربی شهر پاوه) قرار دارد. اهالی روستاهای «وراء» و «کومه دره» از بهره‌برداران اصلی مراتع و جنگل‌های واقع بر دامنه‌های این کوه می‌باشند. با این حال چند سالی است که دامنه‌ها و قله «ناناویژه» به محلی برای تفرج و گردش سایر اهالی منطقه نیز تبدیل شده است. تنوع گیاهی و جانوری موجود در این کوه قابل توجه بوده و یکی از سکونتگاه‌های اصلی کَل و بز وحشی در منطقه اورامان محسوب می‌شود. دامنه‌های این کوه (مخصوصا دامنه‌های مشرف به رودخانه سیروان) بسیار صعب‌العبور بوده و دارای شیب تندی می‌باشند.

■ متأسفانه دامنه‌ها و مراتع این کوه «دوست داشتنی» تقریباً هرساله بدلایل مختلف دچار آتش‌سوزی می‌شود. امسال هم شاید «ناناویژه» اولین کوهی بود که در منطقه دچار حریق نسبتاً مهیب شد. این آتش‌سوزی تقریباً ۳ شبانه‌روزی موجب آسیب و زخم عمیقی بر پیکر «ناناویژه» گردید که باسازی و ترمیم آن نیاز به زمانی طولانی دارد.

■ منشاء این آتش‌سوزی اعم از آنکه «طبیعی»، «تعمدی» یا «سهوی» بوده باشد، فعلاً مورد بحث من نیست، اما آنچه که لازم است به آن پرداخته شود، دلیل یا دلایل طولانی شدن مهار این مورد آتش‌سوزی و وسعت‌گیری دامنه صدمات وارده (حدودا ۴۰۰ هکتار جنگل و مرتع با کیفیت به همراه تنوع جانوری مستقر در آن) می‌باشد. از قرار معلوم نقطه شروع آتش‌سوزی دامنه غربی یعنی روبروی روستای «هیروی» و «پاسگاه نیروهای انتظامی و نظامی مستقر در نزدیکی همین روستا» بوده است، که اگر در همان لحظات اول، تعداد اندکی از اهالی این روستا و نیروهای این پاسگاه‌ها مداخله می‌کردند، آتش‌سوزی به آسانی مهار می‌شد که متأسفانه این انتظار (حالا به هر دلیلی) صورت واقع به خود نگرفته و آتش‌سوزی گسترش پیدا می‌کند.

■ در جلسه‌ای که در اوایل خرداد ماه ۹۵ در فرمانداری پاوه و با شرکت همه نهادها و ادارات ذیربط برگزار شد، قرار بر آن بود که در هر روستا یا شهری با توجه به وسعت جنگل‌ها و مراتع حوزه آن روستا یا شهر، تعدادی از جوانان علاقمند تحت مدیریت «سازمان جنگلها و مراتع» و همکاری دهیاری‌ها و شهرداری‌ها و با نظارت ستاد بحران شهرستان، انتخاب شوند تا طبق یک برنامه دقیق آموزشی و مجهز به امکانات ضروری، بصورت شبانه‌روزی آماده برای «پایش مداوم» و «اقدام فوری» در برابر هر نوع حریقی باشند. تجربه مقابله با این مورد آتش‌سوزی نشان داد که اصولاً چنین سازماندهی انجام نشده تا عملیاتی شود؛ بنابراین به روال معمول انتظار آن بود تا عده‌ای از افراد متفرقه (تعدادی داوطلب با کمترین امکانات، تعدادی از اهالی روستاهای اطراف آنهم بدون آموزش و امکانات و بعضاً برخی کارکنان ادارات مرتبط) بدون هیچ برنامه مدون و اغلب بر اساس احساسات و هیجانات ناشی از واقعه، وارد میدان شده و در واقع خود را در برابر «آتش» قرار دهند (که متأسفانه چند نفر هم دچار آسیب‌دیدگی شدند). حضور مقامات مدیریتی شهرستان (از جمله فرماندار پاوه) در نزدیکی محل آتش‌سوزی ممکن است از نظر «سایکولوژیک» برای عوامل اجرایی کمک کننده باشد، اما چنین حضوری نباید به شرط کارا شدن اقدامات لازم و نیز روتین تبدیل شود، زیرا می‌تواند خطرات و پیامدهای منفی نیز به همراه داشته باشد.

■ عوامل و فاکتورهای «جغرافیایی» و «جوی» نیز (از جمله صعب‌العبور بودن دامنه‌های دچار حریق و گرمای شدید روزانه و تاریکی مطلق شبانه و گزش و حمله احتمالی حشرات و خزنده‌ها و حیوانات وحشی) در طولانی شدن مدت کنترل این آتش‌سوزی نیز دخیل بودند.

■ پیشنهاد می‌شود تا این تجربه در اسرع وقت و با ریاست ستاد بحران شهرستان مورد بررسی و ارزیابی قرار گرفته تا بتوان از تجارب و درس‌های آن برای مقابله با موارد احتمالی آینده استفاده کرد.

■ خوشبختانه طبق «آخرین خبر»، این آتش‌سوزی بعد از حدود ۷۲ ساعت در حوالی ساعت ۵ بعدازظهر امروز مهار شده است، که وظیفه خود می‌دانم به عنوان یک شهروند و یک فعال زیست‌محیطی از همه دست‌اندرکاران مهار آن سپاسگزار باشم. امید است با «تجربه‌اندوزی» و در همان حال «ارتقای درجه آمادگی و پایش» عوامل مدیریتی، :اجرایی و پشتیبانی، دیگر شاهد چنین آتش‌سوزی‌های دهشتناک و گسترده‌ای در آینده نباشیم.

دکتر برهان ولدبیگی
۲۶ خرداد ۱۳۹۵

تزیینی

آتش‌سوزی در کوهستان شکار ممنوع «ناناویژه» — © عکس:‌ ده‌نگی نوریاو

آتش‌سوزی در کوهستان شکار ممنوع «ناناویژه» — © عکس:‌ ده‌نگی نوریاو

آتش‌سوزی در کوهستان شکار ممنوع «ناناویژه» — © عکس:‌ ده‌نگی نوریاو

آتش‌سوزی در کوهستان شکار ممنوع «ناناویژه» — © عکس:‌ ده‌نگی نوریاو

آتش‌سوزی در کوهستان شکار ممنوع «ناناویژه» — © عکس:‌ ده‌نگی نوریاو

آتش‌سوزی در کوهستان شکار ممنوع «ناناویژه» — © عکس:‌ ده‌نگی نوریاو

آتش‌سوزی در کوهستان شکار ممنوع «ناناویژه» — © عکس:‌ ده‌نگی نوریاو

آتش‌سوزی در کوهستان شکار ممنوع «ناناویژه» — © عکس:‌ ده‌نگی نوریاو

آتش‌سوزی در کوهستان شکار ممنوع «ناناویژه» — © عکس:‌ ده‌نگی نوریاو

آتش‌سوزی در کوهستان شکار ممنوع «ناناویژه» — © عکس:‌ ده‌نگی نوریاو

آتش‌سوزی در کوهستان شکار ممنوع «ناناویژه» — © عکس:‌ ده‌نگی نوریاو

آتش‌سوزی در کوهستان شکار ممنوع «ناناویژه» — © عکس:‌ ده‌نگی نوریاو

آتش‌سوزی در کوهستان شکار ممنوع «ناناویژه» — © عکس:‌ ده‌نگی نوریاو

آتش‌سوزی در کوهستان شکار ممنوع «ناناویژه» — © عکس:‌ ده‌نگی نوریاو

آتش‌سوزی در کوهستان شکار ممنوع «ناناویژه» — © عکس:‌ ده‌نگی نوریاو

آتش‌سوزی در کوهستان شکار ممنوع «ناناویژه» — © عکس:‌ ده‌نگی نوریاو

آتش‌سوزی در کوهستان شکار ممنوع «ناناویژه» — © عکس:‌ ده‌نگی نوریاو

آتش‌سوزی در کوهستان شکار ممنوع «ناناویژه» — © عکس:‌ ده‌نگی نوریاو

آتش‌سوزی در کوهستان شکار ممنوع «ناناویژه» — © عکس:‌ ده‌نگی نوریاو

آتش‌سوزی در کوهستان شکار ممنوع «ناناویژه» — © عکس:‌ ده‌نگی نوریاو

آتش‌سوزی در کوهستان شکار ممنوع «ناناویژه» — © عکس:‌ ده‌نگی نوریاو

آتش‌سوزی در کوهستان شکار ممنوع «ناناویژه» — © عکس:‌ ده‌نگی نوریاو

آتش‌سوزی در کوهستان شکار ممنوع «ناناویژه» — © عکس:‌ ده‌نگی نوریاو

آتش‌سوزی در کوهستان شکار ممنوع «ناناویژه» — © عکس:‌ ده‌نگی نوریاو

آتش‌سوزی در کوهستان شکار ممنوع «ناناویژه» — © عکس:‌ ده‌نگی نوریاو

آتش‌سوزی در کوهستان شکار ممنوع «ناناویژه» — © عکس:‌ ده‌نگی نوریاو

آتش‌سوزی در کوهستان شکار ممنوع «ناناویژه» — © عکس:‌ ده‌نگی نوریاو

آتش‌سوزی در کوهستان شکار ممنوع «ناناویژه» — © عکس:‌ ده‌نگی نوریاو

آتش‌سوزی در کوهستان شکار ممنوع «ناناویژه» — © عکس:‌ ده‌نگی نوریاو

آتش‌سوزی در کوهستان شکار ممنوع «ناناویژه» — © عکس:‌ ده‌نگی نوریاو

آتش‌سوزی در کوهستان شکار ممنوع «ناناویژه» — © عکس:‌ ده‌نگی نوریاو

آتش‌سوزی در کوهستان شکار ممنوع «ناناویژه» — © عکس:‌ ده‌نگی نوریاو

آتش‌سوزی در کوهستان شکار ممنوع «ناناویژه» — © عکس:‌ ده‌نگی نوریاو

آتش‌سوزی در کوهستان شکار ممنوع «ناناویژه» — © عکس:‌ ده‌نگی نوریاو